Sahak Abro 1823-1900 Osmanlinin Ermeni aydinlarindan biri. Önce Tercüme Odasi katibi, daha sonra devlet adami. Daha önemlisi devlet tarafindan mükafatlandirilan bir tercüman. Tercümelerinden biri Fransiz yazar Ségurdan Türkceye aktardigi Kisver-i Dern yani Icimizdeki Ülke. Bu eser icerigi yaninda önemli bir özellige de sahip. O da arkasinda biraktigi bir yaniyla traji-komik, bir yaniyla hüzünlü hikaye. Bu ayni zamanda da ikbalden idbara düsen Sahak Abronun bize kalan hikayesi. Sahak Abro tercümesinin basilabilmesi icin önce bürokratik süreci baslatir. Üst makamlara dogru yapilan yazismalar birbirini izler. Sahak Abro en sonunda istegini gerceklestirir, tercümenin yayinlanmasi icin izin cikar.
Sene 1902... Sahak Abronun ölümünün üzerinden iki sene gecmis. Tahtin yeni sahibi ise II. Abdülhamid. Mesrutiyetin ayak sesleri duyulmaya baslamis. Iste böyle bir zamanda Kisver-i Dern maarif makamlari tarafindan tedkik edilmeye baslanir. Ilk sonuc, eserin ruhsatsiz basildigi. Yapilan tedkike göre en can alici sonuc tercümenin siyas acidan oldukca zararli olmasi. Artik trajedi baslar, tercümenin toplatilmasina ve hatta imha edilmesine karar verilir.
Peki arkasinda böyle bir hikaye birakan tercüme ne anlatiyor Kisver-i Dernda insan vücudu devlete; insani meydan getiren madd-manev özellikler ise bir ülkenin sakinlerine benzetilmektedir. Vücut ülkesinin yöneticilerinin vasiflari, hükümet yetkisine sahip aklin özellikleri, aklin danismadan karar veremedigi kisiler, düzen ve asayisi saglayan, denetim mekanizmasini isleten kisiler hep ahlak kavramlarin kisilestirilmesi ile bize anlatilir.
Bu calisma Kisver-i Derünun degisik nüshalarinin karsilastirildigi ceviri metnini ve günümüz Türkcesine aktarilmis hali ile beraber tercüme ve yayinlanma sürecinin Basbakanlik Osmanli Arsivlerindeki belgelerle ortaya cikan hikayesini bir araya getiriyor.