Ahmed Midhat Efendi, Tercüman-i Hakikat gazetesinde Yeryüzünde Bir Melek romanini tefrika
etmeye baslayinca Namik Kemal ve özellikle de Ebuzziya Tevfik bu roman üzerinden onu adeta
ardi arkasi gelmez bir elestiri yagmuruna tutmuslardir.
Ahmed Midhat ile Namik Kemalin ilk zamanlar cok dost olduklarini fakat sonradan aralarinin
büsbütün acildigini ileri süren Ahmet Hamdi Tanpmar, Ahmed Midhat Efendiyi salt kendi
cikarini düsündügü icin Namik Kemalle bozustugu ve dahasi Midhat Pasaya yine ayni sebeple
ihanet ettigi gerekcesiyle suclamaktadir.
Ancak Namik Kemal ile Ahmed Midhat Efendi arasinda sonradan bozusacak kadar samimi bir
dostluk kurulmus mudur Var sayilan bu dostlugun bozulmasi, iddia edildigi gibi Ahmed
Midhatm sirf kendi cikarini düsünmesinden mi kaynaklanmistir Midhat Pasa, Ahmed Midhat
Efendinin sahiden velinimeti miydi Ahmed Midhat Efendi, velinimeti sayilan Midhat Pasaya
kelimenin tam anlamiyla ihanet mi etmisti..
Dogrusu edebiyat tarihimizde bu ve benzeri daha bircok sorunun ikna edici bir karsiligi yoktu. Bu
yüzden gerek yöntem gerekse form ve icerik bakimindan dünya literatüründe bir baska örnegi
daha olmadigini sandigim bu elestirilerin gerisinde ne tür catismalarin yasandigini anlayabilmek
icin öncelikle bütün bu sorularin ardina düsmek ve söz konusu catismalarin muhtemel izlerini
agirlikli olarak gazeteler üzerinden takip etmek gerekiyordu.
Nuri Saglam, edebiyat tarihimize cidd bir katki sagladigini düsündügümüz bu calismasinda, ilk
olarak Ahmed Midhat Efendinin Namik Kemal, Ebüzziya Tevfik ve Midhat Pasayla iliski
sürecine isik tutmakta ve ardindan Yeryüzünde Bir Melek romanina yönelik elestiri metinlerini
orijinal imlalariyla okuyucunun istifadesine sunmaktadir.